15 June 2008

Magna Carta: 'n Nuwe stryd om vryheid?

Op 15 Junie 1215 – môre presies 793 jaar gelede – het die Engelse koning John ’n dokument geteken wat ’n blywende invloed op die moderne reg gehad het.
Sommige geskiedskrywers gaan sover om die Magna Carta te beskryf as Engeland se enkele grootste bydrae tot die politieke denke – ’n vroeë uitdrukking van die demokratiese ideaal van die oppergesag van die reg en die beskerming van fundamentele regte, ongeag jou herkoms.
Klousule 39 is seker die mees belangrike en bepaal dat geen vrygebore burger in die tronk gegooi kan word, van sy eiendom ontneem, verban of gemolesteer kan word sonder ’n verhoor deur sy eweknieë nie – die eerste verwysing na habeas corpus in die Engelse reg.
Gebeure die afgelope paar weke suggereer egter dat hierdie – en ander individuele regte hierdie regte in Brittanje – besig is om te erodeer.
Die debat is gesentreer rondom wysigings in die Britse wetgewing wat dit moontlik sal maak om tereurverdagtes vir 42 dae (in plaas van die huidige 28) aan te hou voordat hulle aangekla word.
Die Arbeidersregering van mnr. Gordon Brown het Woensdagaand daarin geslaag om die 42-dag bepalings met ’n meerderheid van slegs ses stemme deur die Britse Laerhuis te stoomroller nadat 36 Arbeiders teen hul eie regering gerebelleer het deur saam met die opposisie te stem.
Die argument ten gunste van 42 dae sonder sonder verhoor is dat moderne terreurondersoeke ongelooflik kompleks is en dat die polisie meer tyd nodig het om hul ondersoek te doen voordat hulle verdagtes formeel kan aankla.
In ’n poging om dié wet goedgekeur te kry moes Brown reuse toegewings maak – toegewings wat die wet, volgens kritici, in die praktyk onwerkbaar gaan maak.
Dit lyk dus onwaarskynlik of die Britse Hoërhuis ooit hierdie aanmekaargelapte wet sal steun – veral nadat die direkteur van openbare vervolging, die man wat die wet sal moet toepas, ook sy teenkanting uitgespreek het.
Die moontlikheid bestaan egter dat Brown só angstig is om sy kwynende outoriteit te vestig dat hy besluit om die parlementêre wet te gebruik om die Hoërhuis te dwing om die 42-dae wet goed te keur. (Volgens die bepalings van dié wet kan die Hoërhuis nie ’n wet weier wat in twee agtereenvolgende sittings onveranderd deur die Laerhuis goedgekeur word nie). Dit sou ’n hoogs ongewone stap wees omdat dié effekte veto van die Hoërhuis slegs enkele kere die afgelope 90 jaar gebruik is.
Dit sou die aanklag versterk dat Brown met ’n siniese politiek speletjie besig is om homself skets as iemand wat terroriste wil kortvat – al is dit ten koste van een van die Brittanje se mees basiese vryhede.
So waarom doen hy dit? Omdat dit gewild is.
Verskeie meningsopnames die afgelope tyd toon dat die oorgrote meerderheid van die Britse bevolking glo dat terroristeverdagtes so lank opgesluit moet word as wat dit nodig is vir die polisie om hul ondersoek te voltooi.
Net soos Suid-Afrikaanse kiesers oor die doodstraf, voel Britse kiesers eenvoudig ’n veer vir filosofiese regsargumente oor habeas corpus en die Magna Carta as hul eie en landsveiligheid ter sprake is.
Die Tories en die rebelle binne die Arbeidersparty veg dus ’n idealistiese stryd teen Brown én heersende openbare mening.
Daar is ook ander, soos David Davis, die Tories se skadu-minister van binnelandse sake, wat glo dat hierdie ’n groter stryd is teen die “bedrieglike, onderduimse en meedoënlose erosie van fundamentele Britse vryhede”.
Hy glo dat die debat behoort te handel oor veel meer as net 42 dae sonder verhoor. Davis argumenteer dat die Arbeiders se planne vir ID-kaarte, ’n DNS-databasis wat inligting hou van mense, selfs al is hulle nie aan ’n misdaad skuldig bevind nie, en die feit dat Brittanje een kringtelevisiekamera vir elke 14 mense het, alles voorbeelde is van ’n staat met diktatoriale tendense.
Davis het Donderdag uit die Laerhuis uit protes bedank en beplan om ’n tussenverkiesing af te dwing wat hy wil oor die “stadige wurggreep” wat die regering op fundamentele vryhede het.
Dit alles maak vir fassinerende politieke teater, een wat nie net gaan oor fundamentele regte nie, maar wat uiteindelik ook die toekoms van Gordon Brown as eerste minister kan bepaal.

  • Hierdie rubriek het vir die eerste keer in Beeld verskyn op 14 Junie 2008.

No comments: