24 June 2007

Stel strikke vir die klein bliksems en vang hulle


Die Engelse pers laat my dikwels dink aan ’n naderende Hoëveldse donderstorm.

Dit kan jou met beide vrees en verwondering vervul – afhangende van hoe sekuur jou skuiling is as die blitse begin slaan.

’n Mens kan dikwels nie help om jammer te wees vir iemand in die openbare oog as Fleet Street se hiënas buite hul voordeur begin draai en deur hul asblikke begin snuffel nie.

(En ek bedoel dit letterlik: Vra maar vir die Tory-leier David Cameron. Om te toets hoe omgewingsvriendelik hy is, het verslaggewers onlangs sy asblikke omgekeer om te kyk hoeveel herwinbare rommel hy en sy gesin in die verkeerde sak gooi.)

Nou het Tony Blair, die uittredende eerste minister, die hiënas die stryd aangesê en hulle gekritiseer vir die manier waarop hulle te werk gaan.

Hy sê die Britse media jag in troppe en verwoes reputasies.

Hy kritiseer ook die manier waarop skandaal en kontroversie voorrang geniet bo feitelike verslaggewing en aanvalle op mense se motiewe belangriker is as aanvalle op hul oordeelsvermoë.

Kommentaar is deesdae net so belangrik soos nuus.

Blair sê daar was ’n tyd toe hy geglo het dat die internet dinge sou beter maak, omdat dié medium ’n alternatief sou wees “vir die toenemende skril toon van die tradisionele media”.

Nou besef hy hy was verkeerd, want hierdie nuwe medium kan selfs “meer destruktief, minder gebalanseerd en meer ingestel op die nuutste samesweringsteorie wees”.

Dit beteken dat mense in die openbare lewe vandag meer tyd bestee om die media te hanteer as om hulle werk te doen.

Blair se versugting is dié van politici en openbare figure oraloor.

Die fenomonale groei van poniekoerante in Suid-Afrika beteken dat ons eie media al hoe meer soos Brittanje s’n begin lyk.

Die toon van Suid-Afrikaanse joernalistiek gaan daarom, om Blair se woorde te gebruik, “toenemend skril” word en die asblikkrappers gaan al hoe meer aandag begin gee aan politici, amptenare en bekendes.

Is dit ’n slegte teken? Is dit nodig om Blair se waarskuwings ter harte te neem en ons media by voorbaat in ’n meer “verantwoordelike” rigting te stuur?

Die meeste politici (en selfs “ernstige” koerantlesers) sal instemmend kopknip.

Ek, daarenteen, sien uit na die dag as ons nuwe poniekoerante begin spiere kry en, soos hulle Britse eweknieë, ook hulle invloed op politieke gebied gaan laat geld, want dan gaan die poppe dans!

Blair bekla die feit dat verslaggewers in Brittanje in troppe jag. Maar in plaas daarvan om dié uitspraak as ’n waarskuwing te sien, wens ek dat Suid-Afrikaanse koerante se trop-instink beter ontwikkeld was.

Een ding wat my opval (en wat ek bewonder) van die Britse media is juis hoe hulle mekaar se goeie stories en onthullings oorneem en dit op ’n gemeenskaplike agenda plaas, op ’n manier wat dit onmoontlik maak vir politici om dit te ignoreer of dood te swyg.

Daar is ’n ou joernalistieke spreekwoord wat lui: “ ’n Politikus is skuldig totdat hy onskuldig bewys is.”

Dis miskien nie ’n leerstelling om ’n regstelsel op te bou nie, maar ’n koerant is nie ’n hof nie. Dis ook nie krieket nie. Koerante speel die man en nie die bal nie.

Simon Jenkins, voormalige redakteur van The Times, skryf in sy reaksie op Blair se uitlatings: “Die Britse regering het die konstante aandag van ’n op-en-wakker pers nodig – vol selfvertroue en verkieslik beledigend… Moenie jammer voel vir hulle nie. Hulle het groteske mag oor jou lewe en geluk en elke dag vat hulle net meer.

“ ’n Joernalis se taak… is dié van ’n rottevanger: om die strikke te stel, die gif uit te sit en die klein bliksems te vang.”

Soveel meer so as jy leef in ’n land soos Suid-Afrika waar die opposisie tandeloos in die hoek lê en doodwurg met ’n baie kort ketting om sy gorrel. Waar die parlement ontaard het in ’n gesondheidsplaas waar ministers en senior amptenare hul ego’s laat masseer (en die president nie eers meer verskyn nie).

As selfs die howe met minagting deur staatsdepartemente behandel word, wat bly vir ons oor behalwe (om Jenkins se woorde te gebruik), ’n “verontwaardige en onverantwoordelike” media.

So, maak hulle lewe hel. Koop ’n koerant.

  • Hierdie rubriek het vir die eerste keer in Rapport verskyn op 23 Junie 2007.

1 comment:

Carissa said...

Thanks for writing this.