05 November 2006

Parys: die groot bekgeveg


Ek en Emile Joubert, wynskrywer vir Rapport, ontmoet onlangs in Frankryk en oor ’n paar biere raak ons erg aan die argumenteer oor mooi en die lelik van die Franse hoofstad. Nie links nie, daag ons mekaar uit tot ’n tweegeveg – om gevoer te word in die blaaie van Rapport se Perspektief bylaag. Hier is die hele bloederige sage:

Emile Joubert skryf:

Skuins ná die 1970’s begin het, sleep my ouers my na ’n stad genaamd Parys. Die plek was immers net oorkant die water vanwaar my pa diens gedoen in Londen vir Nasionale Pers. Maar dit – Parys - kon netsowel ’n ander planeet gewees het.

Ek onthou die vreemde dog musikale eksotiese taal op my ore. Die rondstap saam met my ouers, hul mede-joernalis George Boshoff en jonger broer en suster, op soek na ’n goedkoop eetplek wat die joernaliste se flenterbeursies sou pas. Die reuk van skerp sigarette, vis, ryk souse en omgestapte rooiwyn. Die gekultiveerde lawaai van die nou strate, die alewige bont liggies aan die gelééfde geboue. En dan goedkoop etes – seker in die Les Halles-gebied daai tyd – in rumoerige eetsale vol mans in blou werksklere en vroue wat gehawend, dog vol liefde was.

Ons het ’n goedkoop bord varkpote omhul in broodkrummels gedeel, en ek het onder die tafel aan die slaap geraak. Op saagsels.

En presies 25 jaar gelede word ek weer wakker in die Stad van Lig, dié keer drie weke voordat ek my vir diensplig moes aanmeld. Ses dae se rondstap en kyk, en droom en proe besef ek dat die bekoring van daardie destydse sewejarige laaitie in ’n heuglike liefde verander het. Tot vandag vra ek myself af: hoe kan mens so lief wees vir een plek? Daardie plek genaamd Parys?

Soos met alle liefdes, help herinnerings. Die herinneringe is soet danksy mense. Mense saam met wie ek in verskeie stadiums van my lewe die museums en kafees en strate en eindelose ruimte kon verken. Mense met wie ek Parys se ontsettend prag kon deel. My ouers. Die twee Francois’s. Skoolpêl Heinie. Frankie die Wynmaker.

Jy’t wragtag hulp nodig, want Parys bly ’n stad wat swaar op jou sintuie hamer. Die blik van die enorme Eiffel as jy hom van die D’Orsay-kant bekruip. Die snakkend mooi Picasso’s in die Marais-area, en herfsblare in die statige Boulevard St Germain. Die spookagtige middernagstilte van Place Vosges en die teatrale debattering tussen ’n kelner en ’n restaurantklant wat, anders as wat eersgenoemde dit wil hê, nie vanaand die kalfskop wil eet nie, eerder die steak tartare. Die reuk van die Seine in winter, niks anders nie as ’n kopvol skoon suurstof met die wind wat groente en straatgeure van die Latynse Kwartier aandra. Die ferm warmte van ’n gegrimeerde skoonheid, wat rede het om arrogant oor haar voorkoms te wees, wanneer sy langs jou in die propvol Metro inskuif op pad na die Champs.

Die histeriese klank van die Stade de France wanneer die plaaslike rugbyspan Stade Francais opdraf. En die geur van ’n ryp stuk Brie-kaas en vars baguette, afgespoel met ’n rou wyn uit die suidweste.

Daar is te veel om te sien. Te veel om te doen. Dus sal ek bly teurggaan tot ek kan. Ook vir die herleef van goue herinnerings, en die wete dat elke besoek nóg ’n vragvol nuwes sal bring.

Ek dink dat, dekades nadat die sewe jarige seun aan die slaap geraak het, Parys tog die laaste plek sal wees waaraan hy op sy laaste dag sal dink. En hy sal áltyd daaroor droom.

Pieter Malan antwoord:

Waar kom hierdie versotheid, hierdie dolle verliefdheid met Parys vandaan?

Wat is dit aan die Franse hoofstad dat rasionele en goed gebalanseerde mense skielik wankelrig van knieg en glasig van oog raak as hulle begin praat van ’n stad wat niks meer spesiaal kan bied as ’n bloederige geskiedenis en ’n koddige vierbeentoring nie?

My vriend Emile het duidelik Hemingway se A Moveable Feast een keer té veel gelees.

Of miskien het een van daardie rondegesig Franse meisietjies met hul klein swart ogies hom so warmgevry in Place Vosges dat hy net nie kan onthou hoe baie die stad na piepie ruik nie.

Wat is dit met die Franse dat hulle só min van hul eie hoofstad dink dat hulle die hele plek verander het in ’n reuse urinaal?

En hul parke! ’n Verbeeldinglose laslap van geometriese patrone en regop bome met voetpaadjies bedek in skitterwit klippies – só wit en verblindend in die somerson dat die hele stad soos ’n simmerende lugspieëling op die horison dobber. Die stad van (verblindende) lig, inderdaad!

Geen wonder dat daar op elke tweede bankie ’n verliefde paartjie sit en vry nie. Sou jy nie ook liewer jou oë in warme omhelsing wou sluit vir ’n stad wat só onvanpas op jou sintuie hamer nie?

Parys maak my bang. Emile sê hy het Parys besoek ’n paar weke voor hy met diensplig begin het. Wat hy nalaat om te sê is dat die Infanterieskool op Oudtshoorn soos ’n vriendelike familiepiekniek moes voel ná sy besoek aan die stad van die guillotine.

Parys is ’n stad vol teenstrydighede. Die kastige geboorteplek van die demokrasie waar Napoleon homself tot keiser gekroon het slegs 15 jaar ná die bestorming van die Bastille. (Net om dinge in konteks te plaas: In dieselfde jaar dat Napoleon die kroon uit die pous se hande neem en op sy eie kop sit, wys die Engelse vir William Pitt aan as hul 18de eerste minister.)

Emile, ek is bevrees onder die veneer van jou “snakkende mooi Marais” en die teatrale en skynbaar beskaafde debatte tussen klante en kelners in die straatkafees broei die volgende revolusie. Want as daar een ding is wat die geskiedenis ons leer is dat Parysenaars nooit moeg word vir brandsteek en klipgooi nie.

Hulle revolusies bly, vreemd genoeg, vir ewig onvoltrek en onafgehandel. Op die chaos volg bloot ’n ongemaklike vrede terwyl die burgemeester en sy vrou voortgaan om R7000 per dag aan kos uit te gee – soos Jacques “die Sonkoning” Chirac tydens sy tyd as die stad se eerste burger gedoen het.

Ek is bevrees die Parys van Picasso, Hemingway en Jan Rabie leef nog net in die nostalgiese drome van toeriste wat in die Montparnasse met hul groen Michelin toeristegidse onder die neus ronddwaal.

Ek het nuus vir hulle. Die wêreld se Nobelpryswenners het lankal verkas na interessanter plekke soos Istanbul en Dublin.

Intussen staan Parys se Eifel en verroes.

3 comments:

Anonymous said...

learn nice special blog -

[url=http://trailfire.com/tramadol] tramadol drug [/url]

http://trailfire.com/tramadol
[url=http://trailfire.com/tramadol] tramadol side effects [/url]

Anonymous said...

take a look at my interesting site -

[url=http://trailfire.com/paxil] paxil withdrawal symptoms [/url]

http://trailfire.com/paxil
[url=http://trailfire.com/paxil] what is paxil [/url]

Anonymous said...

learn nice best site -

[url=http://www.young-dro.com/profiles/blogs/buy-cheap-mesothelioma] abdominal asbestos mesothelioma [/url]

http://www.young-dro.com/profiles/blogs/buy-cheap-mesothelioma
[url=http://www.young-dro.com/profiles/blogs/buy-cheap-mesothelioma] asbestos mesothelioma national statistics update [/url]