30 August 2006

Verskoon die cliché, maar ken jy iemand by Google?

Ek stry nou reeds jare lank ’n verbete en meestal vrugtelose stryd vir die groter erkenning vir die onmisbare rol wat clichés in ons lewe speel.

My driftige en geïnspireerde verdediging van die cliché word gewoonlik begroet met uitdrukkings wat wissel van absolute afgryse tot matige geamuseerdheid deur my meer geleerde vriende.

As alles te veel word, troos ek my daaraan dat ek ten minste vir Naas Botha en Niekie van den Bergh aan my kant het. Soos Naas en Niekie (en ek) weet, is clichés handige goed om ’n komplekse wêreld mee te verduidelik

Té dikwels gebeur dit dat ’n mens iets op geen ander manier kan verstaan as om terug te val op ’n staatmaker cliché nie. Dit was Lord Acton, professor in geskiedenis aan die Universiteit van Cambridge, wat gesê het mag korrupteer en absolute mag korrupteer absoluut. Wat aan die einde van die 19de eeu ’n briljante en oorspronklike idee was, het sedertdien een van die grootste politieke clichés van ons tyd geword.

Verskoon my egter as ek op dié cliché terugval om die onlangse optrede van die internetsoekenjin Google te beskryf.

Die soekenjin het sedert sy ontstaan in 1999 só magtig en alomteenwoordig geraak dat die werkwoord “om te google” sekerlik aan die meeste lesers bekend is.

Om vir iets te google, beteken om ’n websoektog te doen. Die internet-ensiklopedie Wikipedia illustreer dit met ’n voorbeeldsin: “Mary googled for Wikipedia references.”

Nou lees ek dat Google begin het om mense te waarsku dat hulle sat is daarvoor dat hulle die woord “google” as werkwoord gebruik wanneer dit niks met Google uit te waai het nie.

Met ander woorde, jy mag net vir iets google as jy Google gebruik. Om, soos Wikipedia, te google deur Wikipedia te gebruik, is voortaan verboten.

Nou kyk hoe beef my broek nou!

Is dit nie ironies dat ’n maatskappy met die slagspreuk “Do no Evil” nou aan die res van ons wil voorskryf hoe ons taal mag maak en gebruik nie.

Die googledore (nog ’n woord wat hulle kan probeer verbied) se argument dat hulle hul handelsmerk moet beskerm, is loutere bog.

Die blote feit dat Google die wyse beheer waarop die meerderheid mense deesdae toegang verkry tot die inhoud van die wêreldwye web, beteken eerder dat ons teen Google beskerm moet word as andersom.

In elk geval sou ek dink dit is ’n geweldige eer as jou handelsnaam tot werkwoord verhef word. Ek hoor nie dat Hoover daaroor kla dat miljoene Engelse huise elke week gehoover word nie.

Vir diegene wat glo dat nugtere denke uiteindelik sal seevier en die magsbehepte googledore, Larry Page and Sergey Brin, se buitensporige eise ’n stille dood sal sterf, het ek slegte nuus: Hy dra ’n donker pak met ’n strepiesdas en sy naam is die handelsmerk-prokureur.

Hy kan so ’n onverkwiklike stryd vir jare lank uitrek, soos wat gebeur het met die hofstryd tussen Laugh-it-Off, die vervaardiger van studente T-hemde, en die brouers van Suid-Afrika se nasionale bruisdrankie.

Is dit nodig om julle te herinner aan die feit dat die slim regters van die Appèlhof destyds nie die grappie op die T-hemde kon snap nie en SAB gelyk gegee het dat ’n paar honderd T-hemde hul naam, en die van Carling Black Label, onherroeplik skade berokken het?

Dit het uiteindelik ’n volbank regters van die Konstitisionele Hof geneem om die brouers en hul prokureurs tot bedaring te bring en om die appèlhof te maan: Selfs die reg mag ’n sin vir humor hê.

As ek reg onthou, het regter Albie Sachs destyds in sy uitspraak bygevoeg dis ironies dat ’n maatskappy wat ’n produk maak wat sinoniem is met gesellige samesyn so woedend gereageer het toe ’n grappie ten koste van hulle gemaak is.

Ek lees dat Google se prokureurs selfs besig is om briewe aan sommige koerante en joernaliste te stuur waarin hulle gewaarsku word om nie verder die naam van die maatskappy te misbruik nie.

Ek hoop Google se prokureurs lees ook Rapport, want ek sal bitter graag een van daardie briewe vir my versameling wil hê. (Ek vertrou hulle lees Afrikaans, daar is immers ’n Afrikaanse weergawe van Google.)

Om die waarheid te sê, ek glo dit is van kardinale belang dat Google hul kleim afsteek en Afrikaanssprekendes verbied om ydelik te google.

Dit sou tog regsgesproke onhoudbaar wees as dit ’n oortreding is om iemand in Engels te google, maar dieselfde beletsel nie in Afrikaans bestaan nie. ’n Mens kan tog nie die woordeboekmakers in Oxford verbied om ’n inskrywing oor google te hê terwyl die manne en die vroue van die WAT in Stellenbosch mag maak wat hulle wil nie.

So, as iemand wat hier lees dalk iemand by Google ken, laat hulle tog weet daar is ’n rubriekskrywertjie by Rapport wat hom nie steur aan hulle diktat nie.

Sê vir hulle hy is ’n regte klein taalrebel – ’n Chrisjan de Wet wat die gedugte doktor Dan Roodt na ’n hensopper laat lyk.

Vertel vir Google dat hy nou al drie keer hierdie week iets op Aardvark gegoogle het. En dat hy dink Aardvark google in elk geval baie lekkerder as Google.

Toe, hardloop gou. Voor die pad vol duwweltjies raak.

(googledoor: ’n miljoenêr wat nog nat agter die ore is, maar dink die wêreld behoort aan hom).

No comments: